Με αφορμή το εφεδρικό σχέδιο της Ευρώπης για «ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ»…
Ο γνωστός στρατηγικός αναλυτής και ακαδημαϊκός εξηγεί στην «Θ» όλα τα ενδεχόμενα
Στα σκαριά βρίσκεται το Plan B της Ευρώπης, σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής επιλέξουν να αποχωρήσουν από την Συμμαχία. Το σχέδιο είχε αρχικά συζητηθεί πέρυσι, ωστόσο επιταχύνθηκε μετά τις απειλές του Τραμπ για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ και την πρόθεσή του να καταλάβει τη Γροιλανδία – έδαφος της Δανίας, μέλους της Συμμαχίας.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Wall Streek Journal, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στις θέσεις διοίκησης και ελέγχου της Συμμαχίας, καθώς και την αντικατάσταση ή συμπλήρωση αμερικανικών στρατιωτικών μέσων με ευρωπαϊκά.
Κατά πόσο όμως μπορεί να «σταθεί» κάτι τέτοιο; Τι θα σήμαινε για την Ευρώπη; Τι θα γινόταν αν έφευγε και η… Τουρκία από το ΝΑΤΟ, αναφορικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις;
Την άποψή του για όλα τα παραπάνω, εκφράζει αποκλειστικά μέσα από την «Θ», ο γνωστός στρατηγικός αναλυτής και ακαδημαϊκός κ. Νίκος Λυγερός. Ο ίδιος στέκεται στην Συμφωνία της Ουάσινγκτον, ενώ παράλληλα εκτιμά ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο να αποχωρήσει η Αμερική από το ΝΑΤΟ, αλλά και φυσικά ότι… δεν πρόκειται ποτέ να την διώξουν!
Σε ο,τι αφορά στα της Τουρκίας, ο ίδιος εκτιμά ότι δεν την συμφέρει να αποχωρήσει από την εν λόγω υπερδομή, αντίθετα βλέπει πιο πιθανό να «διώξει» το ΝΑΤΟ την Τουρκία «γιατί βλέπει πόσο αναξιόπιστη είναι», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η ΑΜΕΡΙΚΗ ΔΕΝ ΘΑ ΦΥΓΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑΤΟ ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΤΗΝ ΔΙΩΞΟΥΝ
Πιο αναλυτικά, ο κ. Λυγερός, επισήμανε αρχικά ότι: «Δεν μπορεί να είναι ευρωπαϊκό αυτό το ΝΑΤΟ, όταν είναι μέσα ο Καναδάς. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να καταλάβουμε ότι το ΝΑΤΟ δεν είναι κάτι που περιορίζεται εκ φύσης στην Ευρώπη, γιατί είναι το Βορειοατλαντικό Σύμφωνο. Αυτό σημαίνει ότι αφορά στον Ατλαντικό και άρα από την αρχή πρέπει να καταλάβουμε το εξής: Το ΝΑΤΟ είναι θεμελιωμένο από την Συμφωνία της Ουάσινγκτον, το 1949. Κατά συνέπεια θα πρέπει να γίνει καταγγελία, για να μην λειτουργεί πια με αυτή την βάση, γιατί τα νομικά εργαλεία τα έχει η Αμερική. Δεύτερον, ακόμη και αν ήθελε η Αμερική, θα ήταν πολύ δύσκολο να φύγει. Μπορεί βέβαια να φύγει από το καθαρά στρατιωτικό – διοικητικό σκέλος, όπως το έκανε σε κάποια φάση η Γαλλία ή ακόμη και η Ελλάδα, αλλά να αποχωρήσει εντελώς από το ΝΑΤΟ, είναι πάρα πολύ δύσκολο. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι τα ΝΑΤΟ, σαν πυρήνα έχει τον Ατλαντικό. Λόγω του Ατλαντικού η Αμερική και ο Καναδάς μπορούν να υπερασπιστούν την Ευρώπη και με ανάλογο τρόπο –θεωρητικά τουλάχιστον – η Ευρώπη να υπερασπιστεί τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Και είναι η βάση του άρθρου 5. Απλώς υπενθυμίζω ότι αρχικά η διατύπωση του άρθρου 5 ήταν διαφορετική, του τύπου «η Αμερική θα βοηθήσει την Ευρώπη». Μετά έγινε μια παρέμβαση από πλευράς της Αμερικής και τροποποιήθηκε, όπως ξέρουμε τώρα, για να γίνει συμμετρικό. Το άλλο που πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας είναι ότι η Αμερική δίνει πολύ μεγάλη σημασία στο ΝΑΤΟ, από ο,τι δίνουν οι χώρες στην Ευρώπη ξεχωριστά. Λέω απλώς ότι στην πραγματικότητα για το ΝΑΤΟ το πιο πιθανό είναι η Αμερική να είναι η τελευταία χώρα που θα αποχωρήσει από αυτή την υπερδομή, διότι ηγείται αυτής και λειτουργεί με τον τρόπο που ξέρουμε. Αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο ποσοστό συνεισφοράς στο ΝΑΤΟ και επίσης ξέρουμε ότι η Αμερική έχει 850 αμερικανικές βάσεις στον κόσμο. Άρα, αν το δούμε συνολικά, καταλαβαίνουμε ότι είναι ένα θεμελιακό στοιχείο. Φαντάζομαι ότι αρχικά ο φόβος της Ευρώπης μπορεί να εμφανίζεται με τις δηλώσεις που ακούμε ότι θα μπορούσε να φύγει η Αμερική. Η Αμερική δεν θα φύγει και δεν πρόκειται να την διώξουν. Το θέμα είναι η διαφορετική κατανομή των ευθυνών σε σχέση με την τοπική γεωπολιτική. Η Αμερική επικεντρώνεται στο δυτικό ημισφαίριο και η Ευρώπη κοιτάζει πιο πού τι γίνεται στην Ευρώπη γιατί δεν έχει πια τις ίδιες δυνατότητες για να παίξει στην Αφρική. Για την Ασία, υπάρχει το πρόβλημα και με την Ρωσία και με την Κίνα. Συνεπώς, νομίζω ότι το καλό που σκέφτεται η Ευρώπη, είναι θεμελιωμένο πάνω στην έννοια του faith. Δηλαδή να υπάρχει ένα στρατιωτικό σκέλος που να είναι ενισχυμένο στην Ευρώπη (αποκλειστικά ευρωπαϊκό) το οποίο όμως μπορεί να κάνει επαφές με άλλες χώρες (εκτός ΕΕ, όπως η Νορβηγία, η Ισλανδία, ακόμη και ο Καναδάς). Νομίζω ότι αυτό που θέλει η Αμερική και αυτό που θέλει η Ευρώπη, μπορούν να λειτουργήσουν σαν ένα στρατηγικό μείγμα. Δηλαδή η Αμερική θα ήθελε να έχει αναβαθμισμένες ευθύνες η Ευρώπη στην ευρωπαϊκή ήπειρο και το ίδιο θέλει και η Ευρώπη, γιατί θεωρεί ότι είναι αναγκαστικό. Άρα νομίζω ότι πρέπει να ενεργοποιήσουμε περισσότερο ένα στρατιωτικό σκέλος της ΕΕ για να υπάρχει αυτός ο πυρήνας, ώστε να υπάρχει μια πιο ισορροπημένη θέση. Διότι όντως αν το εξετάσουμε ορθολογικά και δούμε ότι είμαστε 32 χώρες στο ΝΑΤΟ, από αυτές είναι μόνο τρεις που δεν είναι στην Ευρώπη. Η Αμερική, ο Καναδάς και η Τουρκία. Όλες οι άλλες είναι στην Ευρώπη. 27 από αυτές είναι ουσιαστικά στην ΕΕ και έχουμε και μια κοινή δομή, που είναι τεράστια. Άρα πρέπει να μιλήσουμε με μια μεγαλύτερη στρατιωτική προσέγγιση της Ευρώπης, διότι μην ξεχνάμε ότι το ΝΑΤΟ δεν έχει δικές του δυνάμεις. Αυτές προέρχονται από τα κράτη – μέλη. Άρα, αν η ΕΕ μπει σε μια διαδικασία που θα εξετάζει όχι μόνο πια το πολιτικό, το οικονομικό και το στρατηγικό, αλλά και το στρατιωτικό, τότε μπορούμε να βρούμε μια αρμονία μεταξύ των δυο προσεγγίσεων και να ενισχυθεί ο ρόλος της Ευρώπης από την πλευρά της ευρωπαϊκής ηπείρου και να μην έχουμε αυτή την ασύμμετρη προσέγγιση που έχουμε προς το παρόν».
ΔΕΝ ΤΗΝ ΣΥΜΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΝΑ ΦΥΓΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΝΑΤΟ – ΠΙΟ ΠΙΘΑΝΟ ΝΑ…ΤΗΝ ΒΓΑΛΕΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΝΑΤΟ
Τι θα γίνει όμως αν η Τουρκία αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ; Τι θα αλλάξει στις ελληνοτουρκικές σχέσεις; Κατά πόσο μπορεί να γίνει πραγματικότητα ένα τέτοιο σενάριο; Όπως απαντά ο κ. Λυγερός «το πιο πιθανό δεν είναι να επιλέξει η Τουρκία να φύγει από το ΝΑΤΟ. Δεν την συμφέρει. Το πιο πιθανό είναι να επιλέξει το ΝΑΤΟ να βγάλει την Τουρκία από αυτό, γιατί βλέπει πόσο αναξιόπιστη είναι. Άρα η προσέγγιση είναι διαφορετική. Σας υπενθυμίζω ότι η Τουρκία προσπάθησε να μπει και στο πλαίσιο «Σαγκάη» και δεν τα κατάφερε, δεν λειτουργεί επίσης μέσα στο πλαίσιο των BRICS και για αυτό επανέρχεται για να ενταχθεί στην ΕΕ. Αντιθέτως, η Τουρκία χρησιμοποιεί το γεγονός ότι ανήκει στο ΝΑΤΟ για να μπορεί να λειτουργήσει και το πρόγραμμα «SAFE» και όταν αποκλείστηκε από την Ελλάδα και από την Κύπρο, ήταν ένα πραγματικό πλήγμα για αυτή. Άρα δεν έχει την δυνατότητα ως περιφερειακή δύναμη να παίξει μόνη της. Έχει ενταχθεί στο ΝΑΤΟ λόγω της Σοβιετικής Ένωσης (εννοώ το ’53 μαζί με την Ελλάδα για να είναι ένα «ανάχωμα») και τα πράγματα άλλαξαν μετά το ’91 και τώρα συμπεριφέρεται κάπως παράξενα στην περιοχή της Μ. Ανατολής (όπως το είδαμε και με τον πόλεμο στο Ιράν). Είναι πολλά που κάνει η Τουρκία που εκνευρίζουν την Αμερική και βέβαια και το Ισραήλ γιατί λειτουργούν σε ένα συμμαχικό πλαίσιο και νομίζω ότι αυτή την αντιμετώπιση πρέπει να την δούμε πιο καλά με το σχήμα «3+1», δηλαδή Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ (backup Αμερική) στο οποίο δεν συμμετέχει η Τουρκία, αλλά στο οποίο όμως μπορούν να συμμετέχουν και άλλες χώρες στην συνέχεια, όπως ο Λίβανος (όταν θα έχουμε μια εξομάλυνση) ή ακόμη και η Σαουδική Αραβία και να πάμε προς μια δομή που αποτελείται από το «εξάγωνο». Πάντως και εκεί δεν συμμετέχει η Τουρκία, όπως δεν συμμετέχει και στο East Med Gas Forum. Νομίζω ότι δεν πρέπει να περιμένουμε από την Τουρκία να φύγει από το ΝΑΤΟ γιατί θα είναι ένα τεράστιο κόστος. Το πιο πιθανό είναι να αποχωρήσουν από ΝΑΤΟικές βάσεις οι Αμερικανοί και στην Τουρκία γιατί θεωρούν ότι δεν παίζουν όπως θα έπρεπε. Αν εξασφαλιστεί από την πλευρά της Αμερικής ότι τα πράγματα έχουν εξομαλυνθεί στην Μ. Ανατολή και ειδικά με το Ιράκ και το Ιράν, τότε η αναγκαιότητα της Τουρκίας, είναι σχεδόν μηδενική. Εγώ βλέπω τα πράγματα πιο πολύ από αυτή την πλευρά και όχι από την πλευρά της Τουρκίας. Κατά συνέπεια αυτό που έχει σημασία για την Ελλάδα και για την Κύπρο στην συνέχεια, είναι να είναι ένας αξιόπιστος παίκτης σε επίπεδο ΝΑΤΟικό και ευρωπαϊκό, να είναι όντως στον πυρήνα, να κάνει την διαφορά (που κάνει την διαφορά) σε σχέση με την Τουρκία που δεν είναι και με αυτό τον τρόπο να παίξουμε καταλυτικά για να υπάρχουν και οι υποδομές του ΝΑΤΟ, στις οποίες δεν ανήκει η Τουρκία. Μια από τις πιο σημαντικές σήμερα, που έχουν σχέση άμεσα με την ΕΕ, είναι το πρόγραμμα «SAFE».
«Θ»
