Ο δικηγόρος Απόστολος Αδαμίδης εξηγεί τι προβλέπει η αναστολή κατασχέσεων και πλειστηριασμών για τους πληγέντες από την ευλογιά, πού σταματά η προστασία και τι πρέπει να κάνει ο κτηνοτρόφος από σήμερα
Τα κοπάδια θανατώθηκαν, τα δάνεια όμως; Δύο χρόνια μετά την εμφάνιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, χιλιάδες κτηνοτρόφοι σε Θράκη, Μακεδονία και Θεσσαλία βρίσκονται χωρίς ζώα, χωρίς εισόδημα και με τράπεζες, servicers, ΕΦΚΑ και εφορία να χτυπούν την πόρτα. Ο νόμος τούς δίνει, μέχρι το τέλος του 2026, μια ασπίδα απέναντι σε κατασχέσεις και πλειστηριασμούς. Πρόκειται για μια ευνοϊκή ρύθμιση της κυβέρνησης που ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο ως τροπολογία μέσα σε ένα άσχετο νομοσχέδιο και πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Έτσι, οι περισσότεροι από αυτούς που αφορά δεν γνωρίζουν καν ότι υπάρχει, πόσο μάλλον πώς να επωφεληθούν από αυτήν.
Πρόσφατα, το Πρωτοδικείο Ξάνθης εξέδωσε μία από τις πρώτες αποφάσεις πανελλαδικά που εφαρμόζουν τη νέα ρύθμιση, ακυρώνοντας κατάσχεση ακινήτου που είχε επιβάλει εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων σε κτηνοτρόφο ο οποίος είχε χάσει το κοπάδι του. Την υπόθεση χειρίστηκε ο δικηγόρος Απόστολος Αδαμίδης, με έδρα την Ξάνθη, που ασχολείται συστηματικά με υποθέσεις αναγκαστικής εκτέλεσης και τραπεζικών οφειλών. Του ζητήσαμε να μας εξηγήσει, με απλά λόγια, τι ισχύει και τι πρέπει να κάνει από σήμερα ο κάθε κτηνοτρόφος.
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Τι λέει ο νόμος για όποιον έχασε το κοπάδι του από την ευλογιά;
Κάτι απλό και πολύ ισχυρό. Όποιος είδε τα ζώα του να θανατώνονται λόγω της ευλογιάς δεν μπορεί, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2026, να υποστεί καμία πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης: ούτε κατάσχεση, ούτε πλειστηριασμό, ούτε έξωση. Είναι το άρθρο 131 του νόμου 5264/2025, που ψηφίστηκε τον περασμένο Δεκέμβριο. Δεν έχει σημασία σε ποιον χρωστάει κανείς ούτε για ποιον λόγο. Είτε πρόκειται για τράπεζα, fund, εταιρεία διαχείρισης ή ιδιώτη, η εκτέλεση σταματά για όλους, και το ίδιο, κατά την άποψή μου, ισχύει και για το Δημόσιο, που άλλωστε κοινοποίησε τη διάταξη στις εφορίες μέσω της ΑΑΔΕ. Μαζί της παγώνουν οι προθεσμίες των ανακοπών και η παραγραφή. Να κρατήσουμε όμως τη λέξη-κλειδί του νόμου: «αναστολή». Αναστολή σημαίνει πάγωμα, όχι σβήσιμο. Το χρέος παραμένει, και αυτό που σταματά προσωρινά είναι μόνο η είσπραξή του.
Χρειάζεται να κάνει κάποια αίτηση ο κτηνοτρόφος για να προστατευθεί;
Όχι. Η προστασία ισχύει από μόνη της, από τη μέρα που δημοσιεύθηκε ο νόμος. Δεν υπάρχει πλατφόρμα, δεν υπάρχει έγκριση. Ούτε την υπουργική απόφαση που προβλέπει ο νόμος χρειάζεται να περιμένει κανείς· απ’ όσο γνωρίζω δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα, και το δικαστήριο εφάρμοσε τη διάταξη χωρίς αυτήν. Υπάρχει όμως μια παγίδα: ο δανειστής δεν ξέρει ότι θανατώθηκαν τα ζώα σας και ο δικαστικός επιμελητής εκτελεί εντολές. Γι’ αυτό λέω στους πελάτες μου να μην περιμένουν να τους βρουν. Ένα εξώδικο σε κάθε δανειστή που σας ενοχλεί, με συνημμένη την απόφαση της Κτηνιατρικής για τη θανάτωση, αλλάζει άρδην το σκηνικό. Όποιος δανειστής προχωρήσει παρ’ όλα αυτά, δεν μπορεί πλέον να επικαλεστεί άγνοια, και αυτό θα μετρήσει εναντίον του στο δικαστήριο.
Καλύπτει και χρέη άσχετα με την κτηνοτροφία; Το στεγαστικό, ας πούμε;
Όλα. Ο νόμος κοιτάζει το πρόσωπο, όχι το δάνειο. Στεγαστικό, καταναλωτικό, κάρτα, οφειλή σε προμηθευτή, χρέος σε ιδιώτη: αν θανατώθηκαν τα ζώα σας, η εκτέλεση παγώνει για όλα. Και δεν μιλάμε μόνο για το σπίτι και το χωράφι. Η διάταξη αναφέρει ρητά τις αποβολές, δηλαδή τις εξώσεις. Ο κτηνοτρόφος που νοικιάζει το σπίτι του, τον στάβλο ή το βοσκοτόπι δεν βγαίνει έξω με αναγκαστική εκτέλεση μέχρι το τέλος του 2026.
Η γυναίκα του; Ο εγγυητής; Η εταιρεία που έχει με τον αδερφό του;
Εδώ είναι το αδύνατο σημείο του νόμου και δεν θα το ωραιοποιήσω. Η προστασία είναι προσωπική. Καλύπτει αυτόν στο όνομα του οποίου ήταν τα ζώα και κανέναν άλλον. Ο εγγυητής, η σύζυγος με δικό της δάνειο ή ο εταίρος που εγγυήθηκε προσωπικά για την εταιρεία μένουν εκτεθειμένοι, και εκεί χρειάζεται διαφορετική στρατηγική.
Ας πάμε στην πράξη. Έρχεται ο δικαστικός επιμελητής και κατάσχει, παρά τον νόμο. Τι κάνει ο κτηνοτρόφος;
Το πρώτο και βασικότερο είναι να μην αδρανήσει. Η κατάσχεση που επιβάλλεται μέσα στην περίοδο της αναστολής είναι παράνομη, δεν παύει όμως να υπάρχει από μόνη της· χρειάζεται δικαστική απόφαση για να ακυρωθεί, και οι προθεσμίες για να το ζητήσει κανείς είναι σύντομες. Ο νόμος προβλέπει, βέβαια, ότι αναστέλλονται και οι προθεσμίες, αλλά δεν θα συμβούλευα κανέναν να στηριχθεί σε αυτό. Άρα, άμεση προσφυγή σε δικηγόρο, με τα έγγραφα της θανάτωσης στο χέρι. Από εκεί και πέρα υπάρχουν τα εργαλεία για να σταματήσει ο πλειστηριασμός μέχρι να κριθεί η υπόθεση.
Τι έκρινε το δικαστήριο στη δική σας υπόθεση;
Ο εντολέας μου έχασε το κοπάδι του με απόφαση της Κτηνιατρικής. Δύο μήνες μετά τη δημοσίευση του νόμου, εταιρεία διαχείρισης που χειριζόταν, για λογαριασμό fund, ένα παλιό τραπεζικό δάνειο του κατάσχεσε το ακίνητο και όρισε πλειστηριασμό. Ασκήσαμε ανακοπή με πρώτο λόγο το άρθρο 131. Το Πρωτοδικείο Ξάνθης ακύρωσε την κατάσχεση και καταδίκασε την εταιρεία στα δικαστικά έξοδα. Για τους κτηνοτρόφους έχουν σημασία δύο πράγματα. Ότι ο νόμος εφαρμόστηκε χωρίς να χρειαστεί να προηγηθεί υπουργική απόφαση. Και ότι το έγγραφο που έκρινε την υπόθεση ήταν η απόφαση της Κτηνιατρικής για τη θανάτωση, ένα χαρτί που έχει στα χέρια του ο κάθε κτηνοτρόφος που έχει πληγεί.
Τι ισχύει για χρέη σε ΕΦΚΑ και εφορία;
Εκεί ισχύει δεύτερος νόμος, το άρθρο 96 του νόμου 5239/2025, και μάλιστα για όλα τα νοσήματα κατηγορίας Α, όχι μόνο για την ευλογιά. Αν η εκμετάλλευση μπήκε σε καθολική θανάτωση, ο κτηνοτρόφος δεν πληρώνει τρέχουσες εισφορές μέχρι το τέλος του 2026, οι παλιές παγώνουν χωρίς προσαυξήσεις, το ίδιο και οι βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές, και μετά έρχεται ρύθμιση σε δόσεις. Στην πράξη όμως τα συστήματα της ΑΑΔΕ και του ΕΦΚΑ δεν ξέρουν τίνος τα ζώα θανατώθηκαν και συνεχίζουν να στέλνουν ειδοποιητήρια. Η συμβουλή μου: μην περιμένετε να διορθωθεί το σύστημα. Πηγαίνετε εσείς στη ΔΟΥ και στο ΚΕΑΟ με την απόφαση θανάτωσης, ζητήστε εγγράφως την εφαρμογή του άρθρου 96 και κρατήστε αποδεικτικό.
Μετά την 1η Ιανουαρίου 2027 τι θα γίνει;
Αν δεν δοθεί παράταση, και προς το παρόν δεν υπάρχει, ξεπαγώνουν όλα την ίδια μέρα: οι παλιές κατασχέσεις συνεχίζουν από εκεί που σταμάτησαν, οι νέες ξεκινούν, οι προθεσμίες τρέχουν ξανά και τα χρέη έχουν μεγαλώσει κατά τους τόκους ενός χρόνου. Γι’ αυτό το 2026 είναι χρόνος διαπραγμάτευσης, όχι αναμονής: ρύθμιση με κάθε δανειστή, εξωδικαστικός μηχανισμός για τράπεζες, Δημόσιο και ΕΦΚΑ μαζί, και όποια ανακοπή πρέπει να ασκηθεί, να ασκηθεί τώρα. Παράταση μπορεί να έρθει. Κανείς όμως δεν σχεδιάζει τη ζωή του πάνω σε μια παράταση που δεν υπάρχει.
Ποια χαρτιά πρέπει να φυλάει από τώρα;
Πρώτα απ’ όλα την απόφαση της Κτηνιατρικής που κήρυξε μολυσμένη την εκμετάλλευση και διέταξε τη θανάτωση, αυτό είναι το χαρτί που κερδίζει τη δίκη. Μαζί της το πρωτόκολλο θανάτωσης, τα στοιχεία που δείχνουν ότι τα ζώα ήταν στο όνομά του και τις πληρωμές της αποζημίωσης. Από την άλλη, ό,τι του επιδίδεται, με σημειωμένη πάνω την ημερομηνία παραλαβής, γιατί από εκεί μετράνε οι προθεσμίες.
Αν έπρεπε να κρατήσει ένα πράγμα ο κτηνοτρόφος που μας διαβάζει, ποιο θα ήταν;
Ότι ο νόμος είναι με το μέρος του, αλλά δεν δουλεύει μόνος του. Η προστασία υπάρχει, ισχύει από σήμερα και δεν χρειάζεται καμία αίτηση· χρειάζεται όμως έναν κτηνοτρόφο που ξέρει ότι την έχει, φυλάει τα χαρτιά του, ενημερώνει εγγράφως τους δανειστές του και δεν αφήνει καμία κατάσχεση αναπάντητη. Και ένα δεύτερο: η αναστολή είναι παράθυρο, όχι λύση. Τελειώνει στις 31 Δεκεμβρίου 2026, και ό,τι δεν ρυθμιστεί μέχρι τότε θα ξαναχτυπήσει την πόρτα την επόμενη μέρα, μεγαλύτερο. Όποιος αξιοποιήσει αυτόν τον χρόνο θα βγει από την κρίση όρθιος. Αυτό έδειξε και η απόφαση της Ξάνθης: όταν επικαλείται κανείς τον νόμο σωστά και έγκαιρα, ο κτηνοτρόφος κερδίζει.
