Κυρία Υπουργέ,
Με αφορμή τη β΄ σχετική απόφαση, με την οποία μεταβλήθηκε η λειτουργικότητα του Δημοτικού Σχολείου Σταυρούπολης, επιτρέψτε μου να θέσω υπόψη σας ένα ζήτημα κρίσιμο για τη λειτουργία του μοναδικού δημοτικού σχολείου γενικής εκπαίδευσης σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο του Δήμου Ξάνθης.
Με την τροποποίηση της 24ης Ιουλίου 2026, η λειτουργικότητα του σχολείου καθορίστηκε ως τριθέσια και υπολείπεται κατά μία θέση της οργανικότητάς του, η οποία παραμένει τετραθέσια.Η Δημοτική Ενότητα Σταυρούπολης εκτείνεται σε 342 τετραγωνικά χιλιόμετρα, έκταση μεγαλύτερη από εκείνη πολλών δήμων της χώρας, και περιλαμβάνει επτά κοινότητες και είκοσι πέντε οικισμούς, με συνολικό πληθυσμό 1.635 κατοίκων, σύμφωνα με την απογραφή του 2021.
Το Δημοτικό Σχολείο Σταυρούπολης εξυπηρετεί το σύνολο αυτής της εκτεταμένης περιοχής, συγκεντρώνοντας μαθητές από τον Δαφνώνα, τα Κομνηνά, το Καρυόφυτο, τον Γέρακα, το Νεοχώρι και την Πασχαλιά, ενώ κατά περιόδους φοιτούν σε αυτό και παιδιά οικογενειών που εργάζονται στην όμορη περιοχή του Παρανεστίου.
Η έδρα του απέχει περίπου είκοσι οκτώ χιλιόμετρα οδικώς από την Ξάνθη, μέσω ορεινού δικτύου που κατά τους χειμερινούς μήνες παρουσιάζει αυξημένες δυσκολίες προσβασιμότητας.
Πρόκειται, επομένως, για το σχολείο μιας ολόκληρης ορεινής ενότητας και όχι για το σχολείο ενός μόνο οικισμού. Η αξιολόγησή του αποκλειστικά με τα αριθμητικά κριτήρια που εφαρμόζονται στις αστικές σχολικές μονάδες παραγνωρίζει αυτήν ακριβώς την ιδιαιτερότητα.
Η μετάβαση από τις τέσσερις στις τρεις θέσεις μεταβάλλει ουσιωδώς την παιδαγωγική οργάνωση του σχολείου.
Στο τετραθέσιο σχολείο οι έξι τάξεις κατανέμονται σε τέσσερα τμήματα, με δύο από αυτές να διδάσκονται αυτοτελώς.
Στο τριθέσιο σχολείο, αντιθέτως, οι έξι τάξεις συμπτύσσονται ανά δύο, με αποτέλεσμα κάθε εκπαιδευτικός να διδάσκει ταυτόχρονα μαθητές δύο διαφορετικών τάξεων στην ίδια αίθουσα.
Η συνθήκη αυτή περιλαμβάνει ακόμη και τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, στις οποίες τίθενται οι βάσεις του γραμματισμού, και δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις τόσο για τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους μαθητές.
Η επιβάρυνση είναι ακόμη μεγαλύτερη για παιδιά που διανύουν καθημερινά σημαντικές αποστάσεις προκειμένου να φτάσουν στο σχολείο τους και δεν διαθέτουν στην περιοχή τις δυνατότητες εξωσχολικής εκπαιδευτικής υποστήριξης που υπάρχουν στα αστικά κέντρα.
Παράλληλα, δημιουργείται σοβαρός κίνδυνος περιορισμού του ολοήμερου προγράμματος, το οποίο στην ορεινή ζώνη αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την επαγγελματική και οικογενειακή καθημερινότητα των εργαζόμενων γονέων.
Η αποδυνάμωση των εκπαιδευτικών δομών αυξάνει την πίεση προς τις οικογένειες να εγκαταλείψουν τους μικρούς οικισμούς και να μετακινηθούν προς την πόλη, εντείνοντας την πληθυσμιακή συρρίκνωση της ορεινής υπαίθρου. Δεν πρόκειται, εξάλλου, για μεμονωμένη διοικητική μεταβολή.
Με την ίδια απόφαση, το Νηπιαγωγείο Δαφνώνα προβλέπεται να λειτουργήσει με μία θέση αντί των δύο οργανικών του. Στην ίδια εκπαιδευτική διαδρομή εντάσσεται και το Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις Σταυρούπολης, στο οποίο συνεχίζουν τη φοίτησή τους οι απόφοιτοι του Δημοτικού Σχολείου.
Πρόκειται για μία ενιαία εκπαιδευτική αλυσίδα, από το νηπιαγωγείο έως το λύκειο. Κάθε αποδυνάμωση στη βάση της επηρεάζει, μέσα στα επόμενα χρόνια, τη βιωσιμότητα και των επόμενων βαθμίδων.
Το άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγματος ορίζει ότι ο κοινός νομοθέτης και η Διοίκηση, όταν δρουν κανονιστικά, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες των νησιωτικών και ορεινών περιοχών, μεριμνώντας για την ανάπτυξή τους.
Η συνταγματική αυτή κατεύθυνση δεν θεμελιώνει αυτοδίκαιο δικαίωμα διατήρησης συγκεκριμένης οργανικότητας. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη οι διοικητικές επιλογές να συνεκτιμούν ουσιαστικά τις γεωγραφικές και κοινωνικές συνθήκες κάθε περιοχής.
Η ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση δεν εξασφαλίζεται με την ομοιόμορφη εφαρμογή αριθμητικών ορίων σε περιοχές με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Στην ορεινή ζώνη προϋποθέτει επαρκή και σταθερή στελέχωση. Σε μία παραμεθόρια περιοχή με ιδιαίτερα γεωγραφικά και εκπαιδευτικά χαρακτηριστικά, η σταθερή παρουσία της δημόσιας γενικής εκπαίδευσης σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο αποτελεί όρο κοινωνικής συνοχής και διατήρησης της ζωής στους οικισμούς της περιοχής.
Για τους λόγους αυτούς, παρακαλώ να επανεξεταστεί άμεσα η λειτουργικότητα του Δημοτικού Σχολείου Σταυρούπολης και να καθοριστεί εκ νέου ως τετραθέσια, σε αντιστοιχία με την ισχύουσα οργανικότητά του, όπως προβλεπόταν αρχικά με την α΄ σχετική απόφαση.
Ο Δήμος Ξάνθης βρίσκεται στη διάθεση του Υπουργείου για την αποστολή κάθε πρόσθετου στοιχείου που θα μπορούσε να συμβάλει στην επανεξέταση του ζητήματος.
Με εκτίμηση,
Ο Δήμαρχος Ξάνθης
ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΣ Α. ΚΟΝΤΟΣ
