Σε φάση αυξημένης επιφυλακής εισέρχεται η ελληνική αγορά καυσίμων, με την κυβέρνηση να ενεργοποιεί για πρώτη φορά τον μηχανισμό αποδέσμευσης στρατηγικών αποθεμάτων, σε ένα περιβάλλον πρωτοφανούς διεθνούς αστάθειας. Η απόφαση για διάθεση 2 εκατ. βαρελιών πετρελαιοειδών προϊόντων σηματοδοτεί ένα ιστορικό ορόσημο για τη χώρα, καθώς μέχρι σήμερα τα αποθέματα αυτά παρέμεναν αποκλειστικά ως “δίχτυ ασφαλείας” για ακραία σενάρια.
Η κίνηση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο συντονισμένης παρέμβασης των κρατών-μελών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών και την απορρόφηση των κραδασμών που προκαλεί η κλιμάκωση της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Η αποδέσμευση αφορά ποσότητες βενζίνης, πετρελαίου κίνησης και μαζούτ, που αντιστοιχούν περίπου στο 8% των στρατηγικών αποθεμάτων της χώρας. Πρόκειται για μέρος των υποχρεωτικών αποθεμάτων 90 ημερών, τα οποία υπολογίζονται συνολικά σε περίπου 25 εκατ. βαρέλια.
Το σχέδιο προβλέπει σταδιακή διοχέτευση των ποσοτήτων στην αγορά σε χρονικό ορίζοντα τριών μηνών, ώστε να αποφευχθούν απότομες διαταραχές. Η κατανομή αναμένεται να γίνει ισομερώς μεταξύ των βασικών κατηγοριών καυσίμων, ενώ αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας θα ξεκινήσει και η αντίστροφη πορεία, δηλαδή η αναπλήρωση των αποθεμάτων σε αντίστοιχο χρονικό διάστημα.
Οι πρώτες ποσότητες αναμένεται να διατεθούν άμεσα, με την έκδοση της σχετικής υπουργικής απόφασης, η οποία θεωρείται θέμα ημερών.
Σύσκεψη στο ΥΠΕΝ και συντονισμός της αγοράς
Καθοριστικό ρόλο για την υλοποίηση του σχεδίου διαδραματίζουν οι διαδοχικές συσκέψεις στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπου συμμετέχουν εκπρόσωποι των διυλιστηρίων, της εφοδιαστικής αλυσίδας καυσίμων και των αρμόδιων φορέων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο συντονισμός της αγοράς, ώστε η αποδέσμευση να γίνει ομαλά, χωρίς να διαταραχθεί η λειτουργία του εφοδιασμού, αλλά και χωρίς να δημιουργηθούν στρεβλώσεις στις τιμές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διασφάλιση της επάρκειας, με τη διαβεβαίωση ότι η χώρα διαθέτει όχι μόνο τα υποχρεωτικά αποθέματα 90 ημερών, αλλά και επιπλέον αποθέματα ασφαλείας, καθώς και ήδη προγραμματισμένες εισαγωγές που καλύπτουν τις ανάγκες των επόμενων εβδομάδων.
Δεν υπάρχει πρόβλημα επάρκειας
Παρά την ενεργοποίηση του μηχανισμού αποθεμάτων, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι δεν υπάρχει άμεσο ζήτημα επάρκειας στην ελληνική αγορά. Η χώρα παραμένει καθαρός εξαγωγέας καυσίμων, με τα διυλιστήρια να διαθέτουν σημαντική παραγωγική ευελιξία.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή αντανακλά την αυξανόμενη ανησυχία για την εξέλιξη της διεθνούς κρίσης και κυρίως για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στον εφοδιασμό της Ευρώπης τους επόμενους μήνες.
Οι πιέσεις είναι ήδη εμφανείς σε κρίσιμα καύσιμα όπως το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα, όπου καταγράφονται έντονες αυξήσεις τιμών και σημάδια περιορισμένης διαθεσιμότητας σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές.
Η ελληνική συμμετοχή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο κινητοποίησης. Συνολικά, χώρες της Ε.Ε. συμμετέχουν ενεργά στη συντονισμένη απελευθέρωση αποθεμάτων, με τις μεγαλύτερες οικονομίες να διαθέτουν σημαντικά μεγαλύτερους όγκους.
Η Ευρώπη, που καταναλώνει περίπου το 10% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου, βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενους κινδύνους, καθώς η κρίση επηρεάζει βασικές ροές εφοδιασμού και δημιουργεί πιέσεις σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Ήδη σε ορισμένες χώρες καταγράφονται προβλήματα τροφοδοσίας, κυρίως στα αεροπορικά καύσιμα, ενώ σε άλλες παρατηρούνται ελλείψεις σε πρατήρια ή επιβολή περιοριστικών μέτρων.
Η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσης οδηγεί τις ευρωπαϊκές αρχές στην εξέταση ακόμη και ακραίων σεναρίων διαχείρισης της ζήτησης.
